Για τρίτη φορά μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να επαναφέρει στο τραπέζι μια πυρηνική συμφωνία με το Ιράν. Παρότι Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η νέα πρωτοβουλία γίνεται με ειλικρινείς προθέσεις, το παρελθόν δείχνει πως ο Τραμπ έχει εγκαταλείψει τη διπλωματία και έχει στραφεί στη στρατιωτική σύγκρουση όταν οι συνομιλίες δεν απέδωσαν.
Τρίτη φορά… με υψηλό ρίσκο
Ο Τραμπ προσέρχεται στις συνομιλίες της Παρασκευής έχοντας επιστρατεύσει τη γνωστή «διπλωματία των κανονιοφόρων»:
ισχυρή στρατιωτική παρουσία στον Περσικό Κόλπο, σαφή επίδειξη ισχύος και ένα ιρανικό καθεστώς αποδυναμωμένο από μαζικές διαμαρτυρίες.
Την ίδια στιγμή, στην Ουάσιγκτον επικρατεί σκεπτικισμός για το αν ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν είναι διατεθειμένος να πλησιάσει, έστω και ελάχιστα, τους όρους που θέτει ο Τραμπ για μια συμφωνία.
Η πρώτη προσπάθεια κατέληξε σε πολεμική κλιμάκωση, με τον Τραμπ να δίνει σιωπηρή έγκριση στις ισραηλινές επιθέσεις και στη συνέχεια να προχωρά σε άμεσο χτύπημα κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων τον Ιούνιο.
Η δεύτερη απόπειρα, το περασμένο φθινόπωρο, βασίστηκε στον φόβο του Ιράν για αυστηρές κυρώσεις, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η βαθιά δυσπιστία της Τεχεράνης.
Διπλωματικός πυρετός
Αμερικανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι η αποστολή των απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρετ Κούσνερ για συνομιλίες με τον Ιρανό ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγκτσί δεν αποτελεί κάλυψη για νέα επίθεση.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ έχουν ήδη αναπτύξει ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή, έτοιμες να δράσουν εφόσον ο Τραμπ αλλάξει στάση. Πριν από τρεις εβδομάδες, μάλιστα, ο πρόεδρος φέρεται να βρέθηκε κοντά σε απόφαση για στρατιωτικό πλήγμα, χωρίς τελικά να προχωρήσει.
Καθώς οι διαδηλώσεις στο Ιράν υποχώρησαν, στον Λευκό Οίκο εντάθηκαν οι αμφιβολίες για το αν μια επίθεση θα μπορούσε να φέρει ουσιαστική πολιτική αλλαγή. Παράλληλα, υπήρχαν έντονες ανησυχίες για μαζικά ιρανικά αντίποινα.
Σε αυτό το κλίμα, Τουρκία, Κατάρ και Αίγυπτος ανέλαβαν ενεργό ρόλο, οδηγώντας τελικά στον προγραμματισμό της συνάντησης της Παρασκευής στην Κωνσταντινούπολη.
Ο ρόλος του Ισραήλ
Η μετακίνηση αεροπλανοφόρου και άλλων αμερικανικών δυνάμεων έχει ανεβάσει τον πήχη των σεναρίων. Το Ισραήλ είχε αντιταχθεί σε περιορισμένα, συμβολικά πλήγματα, θεωρώντας ότι δεν άξιζαν τον κίνδυνο.
Πλέον, Ισραηλινοί αξιωματούχοι —μεταξύ αυτών και ο αρχηγός των IDF, στρατηγός Εγιάλ Ζαμίρ— επισκέφθηκαν την Ουάσιγκτον για να παρουσιάσουν σχέδια σε περίπτωση πολέμου με το Ιράν.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, τίποτα από αυτές τις επαφές δεν άλλαξε τη στάση του Τραμπ. Όπως σημειώνουν, η πίεση για επίθεση προέρχεται κυρίως από το Ισραήλ, ενώ ο ίδιος ο πρόεδρος δεν δείχνει πρόθυμος να προχωρήσει.
Προβληματισμός
Τρεις σύμβουλοι του Τραμπ δήλωσαν στο Axios ότι θεωρούν πως μια στρατιωτική επέμβαση δεν είναι η σωστή επιλογή αυτή τη στιγμή. Κάποιοι προειδοποιούν ότι ένα πλήγμα θα μπορούσε να υπονομεύσει τη συνολική στρατηγική του προέδρου διεθνώς.
Ο Τραμπ επαναλαμβάνει σχεδόν καθημερινά ότι στέλνει «μεγάλα πλοία» στην περιοχή, κρατώντας όμως ανοιχτό το παράθυρο του διαλόγου.
Από την άλλη πλευρά, το Ιράν ξεκαθαρίζει ότι θα συζητήσει μόνο το πυρηνικό ζήτημα, αποκλείοντας θέματα όπως οι βαλλιστικοί πύραυλοι. Ακόμη και εκεί, οι αποστάσεις παραμένουν μεγάλες.
Ο Τραμπ, προς το παρόν, επιλέγει τη διπλωματία, αλλά —όπως προειδοποιούν μεσολαβητές— αν το Ιράν δεν προσέλθει με συγκεκριμένες προτάσεις, η κατάσταση μπορεί να κλιμακωθεί γρήγορα.
