Το εργοστάσιο στα Τρίκαλα μετατράπηκε σε παγίδα θανάτου όχι από «ατύχημα», αλλά από μια αλληλουχία εγκληματικών παραλείψεων που φωνάζουν πως το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό. Είναι θεσμικό. Και βαθιά πολιτικό.
Του Θοδωρή Ζώτου
Οκτώ ημέρες μετά τον θάνατο πέντε γυναικών, το έδαφος παραμένει εμποτισμένο με προπάνιο. Ένα εργοστάσιο-βόμβα, όπου ακόμη και ένας σπινθήρας θεωρείται απειλή. Κι όμως, αυτή η βόμβα λειτουργούσε κανονικά. Με ανθρώπους μέσα. Με διοίκηση που ήξερε. Με αρχές που –αν δεν αδιαφόρησαν– σίγουρα δεν είδαν.
Οι εργαζόμενοι είχαν μιλήσει. Από τον Ιούλιο. Για οσμές. Για δυσλειτουργίες. Για φόβο. Η απάντηση; Σιωπή. Και αργότερα, απαγόρευση εισόδου των σωματείων. Όταν η εργοδοσία κλείνει την πόρτα στους εκπροσώπους των εργαζομένων, συνήθως δεν προστατεύει την παραγωγή. Προστατεύει την ατιμωρησία.
Οι παραλείψεις που αποκαλύπτονται δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας: αδήλωτες δεξαμενές, υπόγειες σωληνώσεις χωρίς προδιαγραφές, ασφαλτόστρωση πάνω από αγωγούς προπανίου, ανύπαρκτα σχέδια αντιμετώπισης διαρροής, μηδενικοί έλεγχοι. Όχι απλώς λάθη. Μια πλήρης κατάρρευση του πλαισίου ασφάλειας σε εγκατάσταση υψηλής επικινδυνότητας.
Και εδώ γεννάται το κρίσιμο ερώτημα: πώς αδειοδοτείται, πώς ελέγχεται και ποιος ελέγχει ποιον σε αυτή τη χώρα; Γιατί η Βιολάντα δεν είναι εξαίρεση. Είναι σύμπτωμα. Σύμπτωμα ενός «θεσμικού κενού» που γεμίζει πάντα με τον ίδιο τρόπο: με φθηνή εργασία, ελλιπείς ελέγχους και την αυταπάτη ότι «δεν θα συμβεί σε εμάς».
Μέχρι που συμβαίνει. Και τότε μιλάμε για «τραγωδία», για «μοίρα», για «αστοχία υλικού». Ποτέ για πολιτική ευθύνη. Ποτέ για κρατική αμέλεια. Ποτέ για ένα σύστημα που επιτρέπει σε βιομηχανίες να λειτουργούν με όρους δεκαετίας ’60, σε μια χώρα που υποτίθεται ότι ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι πέντε γυναίκες δεν σκοτώθηκαν μόνο απ’ την έκρηξη. Σκοτώθηκαν από την κανονικοποίηση της επικινδυνότητας. Από την ιδέα ότι η ασφάλεια είναι κόστος. Ότι οι έλεγχοι είναι γραφειοκρατία. Ότι οι καταγγελίες των εργαζομένων είναι «υπερβολές».
Το έδαφος στη Βιολάντα είναι ακόμη εμποτισμένο με προπάνιο. Το ερώτημα είναι αν κυβέρνηση και θεσμοί θα συνεχίσουν να είναι εμποτισμένοι με αδιαφορία. Γιατί αν αυτό το έγκλημα ξεχαστεί, δεν θα είναι το τελευταίο. Θα είναι απλώς το επόμενο που «δεν μπορούσε να προβλεφθεί».
